Hentikan Initimidasi terhadap Pembela Hak Asasi Manusia yang Mempertikaikan Dasar Kerajaan Berkaitan LGBTIQ 

Kami amat khuatir dengan reaksi melampau pihak kerajaan dan badan bukan kerajaan terhadap sebuah kiriman media sosial berkenaan terapi ‘pemulihan’ bertarikh 30 Julai 2020. Kami percaya kiriman tersebut telah diambil di luar konteks oleh individu yang berniat memburukkan komuniti LGBTQ. Hal ini telah menyebabkan laporan polis dibuat terhadap pembela hak asasi manusia yang mengarang hantaran tersebut.

Dakwaan JAKIM dan beberapa individu lain yang telah membuat laporan polis bahawa kiriman media sosial itu menyamakan Kem Mukhayyam yang didanai oleh kerajaan dengan kaedah terapi ‘pemulihan orientasi seksual dan identiti gender yang lain telah menimbulkan kekeliruan. Kiriman media sosial tersebut, sebaliknya, memberi gambaran menyeluruh berkenaan terapi pemulihan orientasi seksual dan identiti gender, serta kaedah terapi pemulihan yang diamalkan di seluruh dunia oleh pihak kerajaan dan bukan kerajaan. Dakwaan bahawa kiriman media sosial tersebut telah “memfitnah” JAKIM dan Jabatan Agama Islam Negeri (JAIN) adalah tidak berasas.

Dalam konteks Malaysia, kiriman media sosial tersebut dengan jelas telah menyenaraikan terapi ‘pemulihan’  yang didanai kerajaan seperti berikut:

  • Program atau Kem Mukhayyam
  • Seminar dan aktiviti
  • Pemulihan Islamik sebagai rawatan untuk “memulihkan” LGBT
  • Pelan Tindakan Menangani Gejala Sosial Perlakuan LGBT
  • Sumber termasuk e-buku dan aplikasi untuk “hijrah diri” atau “mengubah diri”

Setiap maklumat di dalam kiriman tersebut telah dipetik daripada kajian yang diterbitkan, Hansard Parlimen dan laporan media yang boleh diakses di atas talian.

Terdapat banyak kaedah terapi ‘pemulihan’ yang menggunakan nama yang berlainan di seluruh dunia. Di Malaysia, istilah seperti ‘balik ke pangkal jalan’, ‘kembali ke jalan yang benar’ dan ‘hijrah’ digunakan dengan meluas untuk merujuk kepada perubahan atau penekanan orientasi seksual dan identiti gender. Hal ini termasuk program didanai kerajaan yang disebut di atas.

Seperti yang disebut oleh bekas Menteri Hal Ehwal Agama, Mujahid Yusof Rawa pada tahun 2019, program didanai kerajaan berniat untuk “memulih, memperbaiki, mengubah tingkah laku mereka dan cara hidup mereka yang songsang”. Begitu juga, pada sesi parlimen ke-17 pada tahun 2012, Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri ketika itu Dr. Mashitah Ibrahim berkongsi bahawa JAKIM telah menggunakan dua pendekatan untuk “membanteras LGBT” iaitu pencegahan menggunakan kaedah dakwah dan penguatkuasaan undang-undang.

Dalam sebuah visual yang diterbitkan oleh JAKIM pada Julai tahun ini, Ketua Pengarah JAKIM dipetik berkata Program Pendidikan, Rawatan dan Pemulihan Kecelaruan Gender telah mendekati sebanyak 1700 individu LGBT sejak permulaannya pada tahun 2011. Beliau menyatakan bahawa ramai daripada mereka yang didekati telah berhijrah. Kenyataan seperti ini jelas menunjukkan bahawa matlamat JAKIM dalam melaksanakan program yang mensasarkan individu LGBTQ adalah selari dengan matlamat terapi ‘pemulihan’ yang difahami seluruh dunia meskipun ia mempunyai nama dan kaedah yang berbeza.

Berkaitan persoalan tentang penyertaan individu dalam program Mukhayam, kiriman daripada pembela hak asasi manusia itu TIDAK PERNAH menyatakan bahawa penyertaan adalah secara bukan sukarela atau sebaliknya. Ia juga tidak membuat spekulasi, mencerca atau mempersoalkan niat dan motivasi peserta yang mengikuti program itu.

Walau bagaimanapun, kita masih memerlukan pemahaman yang lebih mendalam tentang maksud “penyertaan sukarela”. Meskipun penyertaan seseorang dalam mana-mana program tersebut dikatakan ‘sukarela’, ia tidak bermaksud program tersebut selari dengan piawaian hak asasi manusia. Penyertaan dan kaedah program adalah dua perkara berbeza yang perlu dinilai.

Di Malaysia, kewujudan undang-undang, dasar dan program pemulihan yang menyasarkan individu LGBTQ atau berperilaku LGBTQ menyumbang kepada stigma sosial terhadap individu LGBTQ. Keputusan ramai individu LGBTQ yang hidup dalam persekitaran yang homofobik dan transfobik untuk mengubah atau menekan orientasi seksual dan identiti gender mereka supaya mereka boleh diterima masyarakat adalah sesuatu yang boleh difahami. Oleh itu, kita perlu bertanya soalan ini; apakah tahap kesukarelawanan individu LGBTQ yang menyertai program itu sekiranya mereka hidup dalam masyarakat yang meminggir, mencetus stigma dan menjenayahkan mereka di sisi undang-undang?

JAKIM dan pihak lain juga telah mendakwa bahawa pengarang kiriman itu menafikan kebebasan beragama individu yang ingin mengambil bahagian dalam program tersebut. Kami ingin menyatakan bahawa pengarang kiriman tersebut tidak mempunyai kuasa untuk menafikan kebebasan mereka untuk beragama, dan beliau juga tidak mencabar Islam atau agama lain. Sementara itu, melaporkan beliau kepada pihak polis berdasarkan kesalahtafsiran kiriman beliau, mereka telah menafikan hak beliau untuk bersuara. Menulis tentang terapi pemulihan, program pemulihan yang didanai kerajaan, dan pengalaman individu LGBTIQ yang lain sama sekali tidak bermaksud menghalang individu lain untuk mengamalkan agama mereka. Beliau hanya menyuarakan kekhuatiran tentang program dan pendekatan yang didanai kerajaan untuk memulihkan individu LGBTQ. Sistem demokrasi yang sihat dan berfungsi harus memberi ruang kepada individu untuk mempersoal program yang didanai kerajaan seperti mana agensi kerajaan harus bertanggungjawab untuk memberi respons terhadap persoalan ini tanpa intimidasi.

Tindakan terburu-buru JAKIM membuat laporan polis adalah  keterlaluan. Ia mengundang seruan kepada rakyat Malaysia bahawa kita tidak dibenarkan mempersoal dasar dan program kerajaan, dan berniat untuk menyekat kebebasan bersuara dan hak kita terhadap maklumat dan informasi. Hal ini sekali gus akan menyekat penglibatan terbuka rakyat dalam isu berkaitan undang-undang, dasar, arahan dan program kerana mereka takut dikenakan tindakan. Ketakutan terhadap tindakan yang akan dikenakan selalunya memberi kesan lebih buruk kepada komuniti terpinggir seperti LGBTQ, dan mengakibatkan mereka berdiam diri. Ini secara efektifnya merendahkan piawaian akauntabiliti kerajaan dan pemerintahan yang baik.

Program pemulihan dan pendekatan lain pihak kerajaan yang berkaitan dengan individu LGBTQ telah mendapat kritikan meluas daripada pelbagai pihak. Pada tahun 2018, Jawatankuasa Konvensyen Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi Terhadap Wanita (CEDAW) telah mencadangkan supaya Malaysia “mempercepatkan tindakan untuk menghentikan segala dasar dan aktiviti yang bertujuan untuk “membetulkan” atau “memulihkan” wanita LBTI.”

Sejajar dengan piawaian hak asasi manusia antarabangsa, CEDAW dan cadangan relevan lain yang diutarakan oleh Pelapor Khas PBB, kami menyarankan kerajaan untuk menggunakan isi kandungan tersebut sebagai sebuah peluang untuk melaksanakan satu penilaian impak hak asasi manusia yang bebas bagi program sedia ada dan pendekatan kerajaan berkaitan isu LGBTQ. Untuk memastikan ia lebih bermakna, kami mencadangkan kerajaan melibatkan diri dan mendapatkan khidmat nasihat daripada kumpulan hak asasi manusia LGBTQ yang menegakkan dan mempertahan hak asasi manusia sejagat supaya semua individu dapat melibatkan diri dalam menjadikan Malaysia selamat dan saksama bagi semua lapisan masyarakat. Individu LGBTQ tidak perlu mengubah diri mereka. Namun bersama-sama kita boleh mengubah Malaysia menjadi lebih baik.

Disokong oleh :

  1. Justice for Sisters
  2. PELANGI Campaign
  3. Gay Community Welfare Network
  4. People Like Us Hang Out (PLUHO)
  5. Amnesty International Malaysia
  6. Aliran
  7. ASEAN SOGIE Caucus (ASC)
  8. Beyond Borders Malaysia
  9. Center for Independent Journalism (CIJ)
  10. Jaringan Kampung Orang Asli Semenanjung Malaysia (JKOASM)
  11. Persatuan Promosi Hak Asasi Manusia (PROHAM)
  12. Pergerakan Tenaga Akademik Malaysia (GERAK)
  13. Sisters in Islam (SIS)
  14. Sabah Women’s Action Resource Group (SAWO)
  15. Tenaganita

Stop Intimidating Human Rights Defenders who Question LGBTQ Related Government Policies 

We are deeply concerned by the disproportionate and heavy-handed response by state and non-state actors in relation to a social media post on conversion therapy dated 30 July 2020. We believe the post has been taken out of context by those bent on casting LGBTQ persons and allies in a bad light, and has resulted in police reports being made against the human rights defender who authored the post.

It is misleading for JAKIM and others who have lodged police reports to say that the post likened the state-funded Mukhayyam camps to other methods of conversion therapy. On the contrary, the post provided an overview of conversion therapy as well as the various methods of conversion therapies known and practised around the world by state and non-state actors. Claims that the post had ‘defamed’ JAKIM and state Islamic departments on this point are therefore invalid.

Where Malaysia is concerned, the post clearly noted the state-funded conversion programmes are as follows:

  • The Mukhayyam programme or camps
  • Seminar and activities
  • Islamic spiritual healing as treatment to ‘heal’ LGBT
  • 5-year action plan to “curb LGBT behaviour”
  • Resources, including e-books and app to hijrah diri, or ‘changing oneself’

All the information in the post was cited and based on published research, Parliament Hansard and media reports available online.

There are many methods of conversion therapy and they are called by different terms around the world. In Malaysia, the language of balik pangkal jalan or ‘return to the right path’, and hijrah are widely used to refer to change or suppression of sexual orientation and gender identity. This includes the state-funded programmes mentioned above.

As mentioned by former Minister of Religious Affairs, Mujahid Yusof Rawa in 2019, the state-funded programmes aim to “reform, fix them, change their attitude and their wayward lifestyle”. Similarly, in the 17th parliament session in 2012, the then Deputy Minister at the Prime Minister’s Department, Dr. Mashitah Ibrahim shared that JAKIM and the state religious department had adopted two approaches to ‘curb LGBT’, which are prevention using the dakwah method and enforcement of laws. 

In a visual released by JAKIM in July this year, the department’s Director General was quoted as saying that JAKIM’s “gender confusion education, treatment, and rehabilitation programme” has reached over 1,700 LGBT persons since it began in 2011. He further claims many have hijrah. These pronouncements clearly show JAKIM’s goal is that of conversion, and its programmes targetting LGBTQ persons are in line with “conversion therapy” as understood worldwide, even if the methods may differ.

On the question of participation in the Mukhayyam programme, the post by the human rights defender NEVER claimed that participation is involuntary or otherwise. It also does not speculate, vilify or question the motivations of the participants who attend the programme.

We do, however, need a deeper understanding of what is meant by “voluntary participation”. While a person’s participation in a programme may be voluntary, it does not mean the programmes themselves are aligned with human rights standards. Participation and methodology of the programme are two seperate things that need to be assessed.

In Malaysia, the existence of laws, policies and rehabilitation programmes targeting LGBTQ persons and behaviour all contribute to social stigma against LGBTQ persons. Living in a homophobic and transphobic environment, many LGBTQ people would understandably want to change or suppress their sexual orientation and gender identity simply to be accepted. Therefore, we must ask, how voluntary are LGBTQ people’s participation in such programmes when they live in a society that criminalises, marginalises and stigmatises them?

JAKIM and others claim that the author of the content is denying the religious freedom of those who wish to participate in such programmes. We would like to note that the author has no such power to deny people their freedoms and did not challenge Islam or anyone’s faith. Meanwhile, by reporting her to the police based on a misinterpretation of her content, they have denied her right to speech. Writing about conversion therapy, state-funded conversion programmes, and experiences of LGBTIQ persons does not amount to restriction of anyone else’s religious belief. She only raised her concerns about the state-funded programme and approaches on rehabilitating LGBTQ persons. A healthy and functioning democracy must allow for the people to question a state-funded programme as much as it allows for the state agencies responsible for those programmes to respond without resorting to intimidation.

JAKIM’s knee-jerk reaction to lodge a police report is a disproportionate response to the post. It sends a message to Malaysians that we are not allowed to question governmental policies and programmes, and aims to limit our freedom of expression and our right to information. This will restrict public participation of all citizens in relation to laws, policy, directives, and programmes, due to fear of reprisals. The fear of reprisals often affects marginalised communities such as the LGBTQ communities more, silencing them as a result. This effectively lowers the standards of accountability and good governance.

The government’s conversion programmes and approaches in relation to LGBTQ persons have been widely scrutinised by various bodies. In 2018, the CEDAW committee in its concluding observation recommended that Malaysia ‘Expedite measures to discontinue all policies and activities, which aim to “correct” or “rehabilitate” LBTI women’.

In line with international human rights standards, CEDAW concluding observations, and other relevant recommendations by the Special Rapporteurs, we recommend the government to use the content as an opportunity to carry out an independent human rights impact assessment of their current programmes and approaches in relation to LGBTQ issues. To do this meaningfully, we also recommend that the government engages and consults with LGBTQ-affirming groups that uphold and defend universal human rights so that all may participate in making Malaysia safe and equal for all. LGBTQ persons do not need to change who they are. But together we can change Malaysia for the better.

Endorsed by:

  1. Justice for Sisters
  2. PELANGI Campaign
  3. Gay Community Welfare Network
  4. People Like Us Hang Out (PLUHO)
  5. Amnesty International Malaysia
  6. Aliran
  7. ASEAN SOGIE Caucus (ASC)
  8. Beyond Borders Malaysia
  9. Center for Independent Journalism (CIJ)
  10. Jaringan Kampung Orang Asli Semenanjung Malaysia (JKOASM)
  11. Persatuan Promosi Hak Asasi Manusia (PROHAM)
  12. Pergerakan Tenaga Akademik Malaysia (GERAK)
  13. Sisters in Islam (SIS)
  14. Sabah Women’s Action Resource Group (SAWO)
  15. Tenaganita